دلتنگی ها و اندیشه ها sanhavak


+ اهرام

اهرام ( 1 ) (  PYRAMIDES  /  Pyramids  )

معروفترین مقبره های شاهان و شهبانوان مصر ، اهرام منتظم ، مانند هرم خوفو ( خئوپس ) ، اهرام مدرج مانند هرم زوسر ، اهرام لوزالقاعده مانند هرم سنوفر ، از یکدیگر متمایزاند . در مورد تمامی این ساختمانها ، که بر مبنای اعتقادات مذهبی ، و آیینهای جادو شکل گرفته اند ، مصرشناسان سختگیر ، برداشتی میانه روتر از علاقمندان بی شمار و سخن پراکن دارند . علم اهرام شناسی ملزم به میانه روی بوده است ، اما آشتی میان علم فراعنه و علم دانشمندان امروز ، کاوش در باورهای قدیم را ، برای درکعلت ساختن این ساختمانهای عظیم الهیکل ممنوع نکرده است . نمادگرایی اهرام ، با نمادگرایی تپه هایی که در زیر ان اجساد مردگان پیدا شده اند ، مشترک است ، هرم تپه ای از جنس سنگ است ، غول آسا و کامل است ، و از ناچیزترین مراسم خاکسپاری ، بیشترین ضمانت جادویی را انتظار دارد . ما بی دریغ تصور می کنیم که تپه ها ، هر چند که در اصل بسیار نافع اند ، در هنگام پیدایش زمین ، از زیر آبهای اولیه سر برآورده اند ، و بدین ترتیب نشانگر هستی هستند ، پس از طریق چنین نماد قدرتمندی و به کمک کهانت ، امکان مبارزۀ با مرگ وجود می یافته است .

تفسیر دیگری که بدون نقض تفسیر قبلی بر ان افزوده می شود آن است که اهرام خاص شاهان بوده است : بنابر باور رایج در اون ( هلیوپولیس ) شاهی که زندگی روی زمین را ترک میکرد ، به خدای خورشید می پیوست یا با او همذات می شد . به همین جهت ، اهرام نماد صعود بودند ، چه به خاطر شکل خارجی شان ، به خصوص وقتی سطوح جانبی شبیه به پلکان یا نردبان بود ، و چه به خاطر سرسرای داخلی شان ، که معمولاً سقفی متمایل به رأس داشت .

یالهای جانبی هرم و خطوط خمیدۀ سرسراهای داخلی آن نشانۀ شعاعهای خورشید بودند ، و چنین به ذهن متبادر می شد که با پاره کردن ابرها ، بر زمین فرود آمده اند  . تمامی اختصاصات هرم ، نماد قدرت شاه متوفا ، برای صعود به آسمان و فرود از ان بود . به عقیدۀ آلبرشاندور این بنای عظیم برای حیرت زده کردن مردم ساخته شده بود ، تا اتاق کوچک میّت در داخل آن حراست شود . اتاقی که فضای خالی کوچکی بود ، و در ان در مقابل جسد مومیایی فرعون ، در عمق آن راز دست نیافتنی ، ایین رستاخیز اوزیریسی اجرا می شد .

به عقیدۀ آ .د .سرتیلانژ ، هرم واژگون بر روی رأس ، تصویر پیشرفت روحی است : هر چه موجودی بیشتر به روح بپردازد ، زندگی اش عظیمتر می شود ، وهر چه بالاتر برود ، وسیعتر می شود .به همین ترتیب ، در اجتماع هر چه موجودی بیشتر به روح بپزدازد ، اجتماعش از افرادی شکل می گیرد که در زندگی آنان نقشی داشته است .

 هرم چه در زمینۀ فردی و چه در زمینۀ اجتماعی مفهومی دوگانه دارد ؛ و این دو مفهوم را از اتصال سطوح و تلاقی یالها در یک نقطه نتیجه گیری کنند . هرم ساده ترین و کامل ترین شکل ترکیبی است . و از این نظر قیاس پذیر است با درخت ، اما درختی واژگون ، که ساقۀ ان به جای رأس هرم است . مجموعه ای از تکه های جدا از هم ، که امتها در یک دولت نظام یافته ائتلاف می کنند . امتهایی که در یک نقطه مؤتلف شده اند ، این است مفهوم هرمی که برافراشته می شد ، در عصری که امتهای مختلف برای ایجاد یک ترکیب ملی مصری ، با هم متفق می شدند ... میل به ترکیب اجتماعات ، ابتدا با انعکاس عینی نماد ترکیب شکل می گرفت ، یعنی با برافراشتن هرمی که تصویر تلاقی خطوط فرارونده ، در یک نقطه است . برپایی هرم نشان دهندۀ ترکیبی است که هنوز برآدمیان ناشناخته است ، اما انعکاس عینی هرم ، موجد ترکیبی درونی می شود ، و از طریق ان آدمی گرایش خود را به ائتلافی ملی مستحکم می کند . از همان زمان ، ساختمان هرم  در چشم مصریان ، تصویر یک نیروی محرکه بوده که گرایش هر فرد را ، با درک وضعیت فردی و جمعی ، تشدید می کرده است .

هرن تلاقی در نقطه ای فرارونده است ، هرم ترکیبی آگاهانه است ، و از سوی دیگر هرم محل برخورد دو عالم است : عالم سحر و جادو ، وابسته به ایینهای خاکسپاری ، که به قصدجاودانگی ، یا عبور به یک زندگی ابدی است ، و عالم عینی که نشان دهندۀ علم هندسه و طریقۀ ساختمان سازی است . بدیهی است که علاقمندان به راز ، از چنین برخوردی میان این دو عالم به وجد آیند ، و در انگاه برداشتی ماورائ الطبیعه از هندسه داشته باشد و گاه توجیهی جادویی از طریق ریاضیات .

مسایل هندسی هرم عظیم جیزه ، راهی برای دیگر تفاسیر گشود ، که در ارتباط با نمادگرایی علم کیمیا بود . می دانیم که محیط مربع قاعدۀ این هرم به طور محسوسی برابر است با طول محیط دایره ای به شعاع برابر با ارتفاع هرم ، یعنی وجه ارتباطی مربع قاعده و دایره در ارتفاع هرم است . پس به سادگی می توان تصور کرد که این هرم محیط دایره ای است که شعاع ان برابر ارتفاع هرم است ، و بر رأس این ارتفاع به طور عمودی مثل یک چرخ و به طور افقی مثل یک صفحه ، یا به طور مورب در سطوح دیگر جانبی می چرخد ، در ضمن می توان یک کره را تصور کرد که محور ان ؛ محور هرم است ، و محیط کره برابر پیرامون هرم است : کیمیاگران در این برابری حل مسئلۀ تربیع دایره را دیده اند . لکن نگرش دیگری نیز وجود دارد : چهار مثلث بدنۀ هرم که در رأس متصل می شوند ، با ترکیب کیمیایی چهار عنصر مرتبط است ، و تصعید آنها سرآخر دایره ای خواهد بود که مربط با اثیر است ، چرا که در علم کیمیا اثیر با نماد دایره نموده می شود ... جدل ( دیالکتیک ) مربع و دایره ، نماد جدال میان زمین و آسمان ، و مادیت ومعنویت است .

ماتیلا گایکا پط از مطالعۀ رابطۀ هندسی هرم بزرگ چنین نتیجه می گیرد : احتمال دارد که معمار هرم بزرگ به تمامی تناسبات هندسی ، که ما پس از برش طولی و عرضی در ان کشف کرده ایم ، اگاه نبوده ، با این همه ، این تناسبات تصادفی نیستند ، بلکه به ترتیبی سازواره ای از فکر اصلی جریان یافته اند ، و عامداً در مثلث نصف النهار کار گذاشته شده اند . زیرا بینشی روشن در هندسۀ ترکیبی ، همواره شکلی منتظم فراهم می آورد ، این شکل منتظم ، اصالتاً با ثبات بلورین و مجرد هرم ، نَبَضانی پویا را مطابقت می دهد ، که این نبضان پویا را می توان به عنوان نماد ریاضی رویش زنده تعبیر کرد .

شاید عبارت رویش زنده ، به بهترین وجه ، نمادگرایی کلی هرم را نشان دهد . این رویش زنده بر آن است که فرعون را از مقام الوهیتش پس از مرگ مطمئن کند ، چرا که با خدا – خورشید همگون خواهد شد ، که خدا – خورشید غایت متعالی و ابدی رویش است .

به هرمس مثلث النعمه ( تریسمگیستوس ) ، تفکری مشابه نسبت داده شده است : رأس هرم نماد کلمه الله است . قدرت اولی ، لم یولد است ، اما از پدری صادر شده و غالب است بر تمامی مخلوقات ، مطلقاً کامل است و بارور .

بدین گونه ، با اصطلاح تصعید هرمی ، رهرو به کلمه الله واصل می شود ، به همانگونه که فرعون وفات یافته از جوف سنگ با خدای لایزال همذات می شد .

( 1 ) اهرام ثلاثه ، خوابگاه ابدی سه فرعون مصر از سلسلۀ چهارم موسوم به خئوپس ، خفرع و میکرینوس است که در حدود قرن 28 ق . م . می زیستند . این سه هرم به فاصلۀ اندکی از شمال ممفیس نزدیک روستای جیزه واقع گشته است .هرم خئوپس با 138 متر ارفاع و 227 متر عرض بزرگترین بنای جهان باستان و یکی از عجایب هفتگانه است . هرم خفرع با 136 متر ارتفاع از ان کوچکتر ، و هرم میکرینوس بسیار کوچکتر است و تنها 66 متر ارتفاع دارد .

 

 

نویسنده : MEHDI ; ساعت ۱٢:٤۳ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱۳۸٩/۳/٥
comment نظرات () لینک