دلتنگی ها و اندیشه ها sanhavak


+ کلیسای کاتولیک رم ( شعائر دینی )

 

شعائر دینی

شعایر مذ هبی همانگونه که در ر سالۀ پر سش و پاسخ ر ومی تعریف شده ، عبارت است از یک عمل محسوس که بموجب تأسیس الهی اش تنها شکل وصور ت نیست، بلکه چیزی است که در نجات وتقدیس انسان اثر دار د.هر شعاری یک شکل مر ئی و محسوس از یک فیض نامرئی است . ضرورت شعایر از این حقیقت بر میخیزد که چون انسان متعلق به عالم ماده است پدیده های روحی ومعنوی ر ا از طریق تجر بیات مادی کسب می کند. در کلیۀ شعایر فرق واضحی میان ماده و صورت وجود دارد . ماده معمولاً چیزی است که در این شعارها بکار می ر ود مانند آب در تعمید نان و شراب در عشای ربانی.

صورت عبارت است از فرمول ومتنی که با شعار همراه است. هیچ شعاری بدون کلمات وجود ندارد.

کلیسای کاتولیک رم 7 شعار را به رسمیت می شناسند : تعمید ، تأیید ، توبه ، عشای ربانی ، تدهین نهایی ، انتصابات و ازدواج. )) 5 شعار اول برای سلامتی روح هر  فرد مسیحی انجام می شود ، در حالیکه دو شعار  اخیر برای منظورهای معینی انجام می گیرند.که عبار تند از خدمت به کلیسا وتشکیل خانواده مسیحی. این شعارها ضمن اینکه ازهم جدا هستند با یکدیگر ارتباط نیز دارند.

به هر حال مانعی برای انتصاب یک بیوه به مقامات کلیسایی وجود ندارد . تجرد وعزوبت بخشی از قانون الهی به شمار نمیرود بلکه تنها یک دستورکلیسایی تلقی می شود.هیج شعاری حتی تعمید، شرط مطلق نجات نیست. اگر موانع شدید جسمانی برای انجام دادن یک شعار وجود داشته باشد ، اراده وتصمیم انجام دادن کافی است ولی اصولاً شعایر برای نجات ضرورت ندارد.

برای تکمیل ارزش یک شعار یا قطعیت اجر ای فیض الهی 4 شرط وجود دار د:

1)            مادۀ مناسب : تعمید تنها می تواند بوسیلۀ آب انجام گیرد. عشای ربانی به نان و شراب احتیاج دارد. اسباب ولوازمی که بکارگرفته میشود شرایط ویژه ای دار د.

2)            شکل وصور ت مناسب

3)            شخص مناسب با نیت درست. شعار مذهبی را باید یک روحانی انجام دهد. تأیید وانتصاب ، کار اسقف است ، ولی عشای ربانی ، بخشش گناه و تدهین نهایی ممکن است توسط کشیشها انجام شود. انجام تمام این شعایر نیاز به روحانی ویژۀ منصوب شده دارد.بنابراین به موجب اعتقاد کاتولیک رم شعارهایی که از سوی دیگر  کلیساها انجام شده اعتبار ندارند اگرچه اثر وخاصیت آنها انکار هم نمی شود . دو شعار وجود دارد که انجام آنها نیازی به کشیش منصوب ندارد وارز اینر و آنها را کلیسای کاتولیک رم قابل قبول می داند، هرچند شعار دیگری که از سوی کلیسهای دیگر انجام شده باشد فاقد اعتبار است.

عموماۀ بیشتر جهان مسیحیت برای تعمیدی که از سوی شخص عامی انجام  گیرد ارزش واعتبار قایل است ، مشروط بر اینکه کاده و صور ت آن صحیح باشد. به هر حال این عمل متداول است که درصورت وجود نقص در تعمید اصلی ، تعمید مجدد انجام میگیر د. زن و شوهر می توانند شعایر را انجام دهند. آنها روحانیان مناسبی برای یکدیگر ند، البته مشروط بر آنکه شرایط لازم را بتوانند ایفا کنند ، همچنین احتیاج است که کشیش مخصوص انجام شعار ، شعار مربوط را با نیت انجام آنچه کلیسا انجام می دهد بر گزار کند. البته مقصود این نیست که ارزش این شعار متکی به مایه های اخلاقی و تئولوژیکی برگزار کنندۀ آن باشد، بلکه تنها نیت اینکه این شعار  انجام شود ؛ معتبر است.

بنابراین دو نفری که درصحنه نقش دارند ولو اینکه شرایط لازم ر ا برای یک ازدواج دارا باشند، نمی توانند ازدواج معتبری داشته باشند. این شرط برای اعتباریک شعاربه جهت طرز تلقی کلیسای کاتولیک رم از ادعاهای کلیسهای انگلیکان و سوئدی که معتقد به خلافت حواری هستند، اهمیت دار د. اکنون انکار نمی شود که نخستین اسقفهای پس از دوران اصلاحات این کلیسا ر ا کسانی که درخلافت قبل از  اصلاحات بعنوان اسقف تقدیس شده بودند ، تقدیس کرده اند ولی ادعا شده است تغییرات دور ان اصلاحات در  فرمول انتصابات آنقدرقابل ملاحظه بوده که در  آهنگ شعارتغییری به وجود آور ده است. از آنجا که فرمول بخاطر عدم قبول اصلاح طلبان شامل اهدای قربانیها برای زنده ها و مردگان نمی شود، انتصابات و جانشینهای آنها بموجب اعتقادات کاتولیک رم بی ارزش تلقی شده اند. (1)

]  (1)     : پروفسورمولند شکلی از نیت و اراده را در اعتقاد کلیسای کاتولیک رم همراه با یک مثال از موارد مربوط  ارائه می دهد. اخیراً برخی از الهی دانان آنها تمایلی به بحث در شکلهای متفاوت پیدا کرده اند. آنها به یک اصطلاح (اصالت نیت و اراده) که نیت و اراده را به شدت به شعار مرتبط می سازند و پرفسورمولند هم توجه خودرا بدان جلب کرده است ، اشاره می کنند.

الهی دانان انگلیکان درجواب حملات کاتولیک رم نسبت به ارزش و اعتبار نظامهای آنها، مطالب زیررا مطرح می کنند:

الف : کلیه اشکال مختلفی که ذیل انها بحث از نیت و اراده به عمل آمده توسط  پوزش طلبان کاتولیک رم که یا آسیب پذیر بودند ویا نتوانستند نتایج کامل حکم رسمی لئو سیزدهم را بطورقانع کننده ای بیان کنند ارائه  شده است.

ب : شکل دقیقی از بحث که در این حکم رسمی وطرح شده  به هیچوجه واضح و ر وشن نیست.

ج: درضمن مباحث طولانی ، دامنۀ اعتقاد به نیت و اراده منجرشد به حرکت از یک معیار کاملاً جزئی به مسائلی که بحث از شکل وصورت شعار را مورد سوء استفاده روز افزونی قرارداد ، البته برای این حرکت باید بالاخره فکری کرد و تدارکی دید هرچند ممکن است که این تلاش قانع کننده نباشد.خطرانتقال بحث از نیت و اراده بصورت وشکل و بالعکس بسیار شدید است.

د : این نیت که (_باید آنجه کلیسا انجام می دهد انجام دهد) بطورواضح در مقدمۀ کتاب مشتمل برعبادت روزانۀ انگلیکان، که حاوی کلیۀ شعارها حتی قسمتهایی که درخودعبادت خوانده  نمیشود بیان شده است.

ه : با تجه به شکل وصورت شعار لزوم این فراز( تقدیم قربانی برای زنده ها ومردگان) در کاتولیک رم بعنوان زیربنای مقام کشیشی از قبیل (نیروی بستن و گسستن) که بطور کامل در این کتاب مورد بحث قرار گرفته را نادیده میگیرد. همچنین اشکالات مشابهی درمورد تأکید ویژه روی فراز( مقام عالی کشیشی) بعنوان زیربنای تقدیس اسقفی می تواند به وجود آید.

و : در حالیکه برای بعضی از انگلیکان ها بحث نتایج وخیمی را در بردارد بسیاری و شاید بیشترین آنها محکمه نیست که کلیسای آنها را مورد قضاوت و محاکمه قرار دهد.  [

به هر حال کلیسای کاتولیک رم کلیۀ شعایر کلیسهای ارتودوکس را معتبر میداند، ولی اینکه این شعایر بخشی از کلیسای حقیقی ر ا تشکیل دهند مور د انکار است.هنگامی که شرایط سه گانه برای اعتبار شعار تحقق یافت ، این شعار دارای اثر خواهد بود و انتقال فیض شعاری ، با قطع نظر از هویت و شخصیت کشیش بر گزار  کننده ؛ صورت خواهد پذیر فت.

این فرمول از واقعیت خار جی شعار حمایت می کند که شعار دارای یک اثر سحرآمیز است چون اثر قطعی آن روی در یافت کنندۀ شعار هنگامی است که شرط چهار م تحقق یابد.

4-       در یافت کننده یا گیرندۀ شعار باید دار ای لیاقت دریافت باشد یا به عبار ت دیگر نباید موانعی بر سر  ر اه اثر فیض بخش آن وجود داشته باشد. در مور د تعمید کودکان هیچ قید وشرط باطنی وجود ندار د ، اگر چه آنها به همان تکالیف بالغان و همچنین به شعار توبه مکلف هستند. نسبت به دیگر  شعارها در یافت کننده باید در  حالتی از فیض باشد یعنی دار ای ایمان بوده و گناه تباه کننده ای ، که آمرزشی برای آن کسب نکرده است ، مر تکب نشده باشد.

سه شعار  از شعار هفتگانه که عبار تند از تعمید، تأیید، و انتصاب قابل تکرار نیستند زیرا آنها یک ویژگی محونشدنی و ثابت روی دریافت کننده به جای می گذ ارند. بقیۀ شعار ها شامل ( تدهین نهای) قابل تکرار هستند.

 


الف : تعمید : تعمید آیینی است که برای پیوستن به کلیسا انجام می گیر د و بابی است برای زندگی روحانی. مادۀ آیین آب تعمید است. این آب معمولاً ضمن آیین ویژه ای قبلاً تقدیس می شود،ولی حذف این کار اعتبار و ارزش شعاررا از بین نمی برد. عبارتی که بعنوان فرمول تعمید بکار می رود عبارت است از ( من تعمید می دهم تو ر ا به نام پدر ، پسر و ر وح القدس)  این کار  با ریختن سه بار آب بر سر داوطلب یا پاشیدن آب به او انجام م گیرد. این ر وش تعمید از قرن 13 به بعد همچنان ادامه دارد. تعمید نه تنها به تبری و اعتراف به ایمانی که در اعتقادنامۀ ر سولان آمده مبسوق است ، بلکه اخراج ار واح شر ور از کودکان با گفتن عبار ت ( بیرون بیا از او ای ر وح پلید و جای خود را به روح القدس واگذار کن) مسبوق است.

شخص تعمید گیر نده با روغن مقدس در  قسمت پیشانی ، سینه و شانه ها تدهین می شود. کشیش بصور ت کودک به علامت ورود روح القدس در جان او ، می دمد و گوشهای او را با آب دهان تر  می کند در حالیکه کلمۀ (افتح)(یعنی باز شو) را ، که خداوندگار ما در انجیل مرقس (7: 34) بکار برده ، به زبان جاری  می کند.هر کودکی معمولاً یک پدر و یک مادر تعمیدی دار د ولی ممکن است یکی از آن دو هم کافی باشد.    

در حالی که تعمید معمولاً به وسیسلۀ کشیش صورت می گیرد ، درحال اضطرار می تواند بوسیلۀ مرد یا زن عامی نیز انجام شود، و حتی بوسیلۀ شخص گمر اه و احیاناً در  شرایط استثنایی  بوسیلۀ مشرک انجام می شود.البته مشروط به اینکه فرمول تثلیث بکار  رود و نیت تعمید یک شخص مسیحی در نظر باشد. از زمان جدالهای مربوط به تعمید که در  اواسط قرن 3 جر یان داشت کلیسای کاتولیک رم تعمیدی را که بوسیلۀ شخص گمر اه صور ت می گرفت معتبر دانست و ان را طی بیانیه ای درشورای ترنت مورد تأیید قرار داد. کسانی که از سایر کلیساها برگشته اند  به دکتر ین تثلیث اعتراف دار ند و همچنین فرمول مثلث تعمید را بکار می برند . برای ورود به کلیسای کاتولیک احتیاجی به تعمید مجدد نیست، گرچه در تمام جالات مشکوک باید تعمید مشر وط صورت گیر د.

فرمول تعمید مشروط چنین شروع می شود : ( اگر تو حقیقتاً تعمید نشده ای من تو را تعمید می دهم) به هر حال اگر تعمید درحال گمراهی پذیرفته شود، بدین معنی است که اثر تام این شعار  تنها با پذیرفته شدن در کلسای کاتولیک ر م کامل می شود.

 

تعمید موجب آمرزش گناه بزرگ وتمام گناهانی است که تعمید گیرنده سابقاً مرتکب شده است. تعمید همچنین موجب تزکیه، تولد تازه وپیوستگی به کلیسا می شود.

ب : تأیید : در کلیسای قدیم تدیید عبارت بود از تدهین شخص تازه تعمید شده بلافاصله پس از انجام شعار تعمید. درکلیسای غرب این عمل شعار مستقلی است و اجراکنندۀ آن اسقف است. ماده ای که در  این شعار  با ان انجام می شود عبارت است از روغنی که برای تدهین به کار رفته وبا این کلمات شکل می گیرد: ( من به تو علامت م گذارم با علامت صلیب وتو ر ا با روغن نجات تأیید می کنم، به نام پدر؛ پسر و روح القدس) تأیید موجب ازذیاد فیض می شود به منظور اینکه شخص مسیحی با اطمینان به نام مسیح اعتراف کند.12 سالگی سن معمولی تأیید است.

ج : عشای ربانی  : عشای ربانی مقدس ترین شعار است که قلب زندگی کلیسا و هرفرد مسیحی ر ا تشکیل می دهد. بموجب تصویب نامۀ شور ای ترنت مقام ویژه ای برای این شعار اختصاص دار د در حالی که شعایر دیگر  باید به کار برده شوند تا نیرو واثر آنها ظاهر شود. درعشای ربانی منبع حقیقی تقدس حاضر است. مسیح درحال برگزاری این شعار شخصاً در محر اب حاضر ست.بموجب آنچه در کتاب پرسش و پاسخ مذ هبی بیان شده مسیح این شعار فرخنده را برای سه هدف تدسیس کرده است:

1-       برای آنکه همیشه درکلیسای خود حضور داشته باشد.

2-       برای اینکه قربانی عشای ربانی  در برابر پدر وانمودی باشد از تسلیم شدنش برای صلیب

3-       برای اینکه غذای روح امت خود را دراین شعار تأمین کند.پایۀ زندگی در خدمت کلیسا که با عشای ربانی ار تباط دارد بر دکترین حضورمسیح درعناصر تقدیس شدۀ این شعار  استوار  است. این بدین معنی است کهنان فطیر وشراب ، به خون وگوشت مسیح مبدل می شود (حقیقتاً ، واقعاً و ذاتاً) .

طبیعت دوگانۀ انسانی والهی او در این شعار حاضر ند، از این رو با عناصر تقدیس شده ، در محراب بعنوان خود مسیح رفتارمی شود ونان تقدیس شده هنگامی که سرپوش ان برداشته می شود وبه میان اجتماع جمل میشود بوسیلۀ مؤمنانی که در مقثابل ان زانو زده اند مورد احترام قرارمی گیرد.

 

عناصر این شعارعبار ت است از نان و شراب ، نانی که بدون خمر ترش تهیه شده .

در حالیکه نان فطیر با خمیر ترش که در کلیسای شر قی معمول است نیز به رسمیت شناخته شده است. همانگونه که درکلیسای قدیم و همچنین در مراسم عشای ربانی شرق معمول بوده است ، شراب با کمی آب مخلوط می شود.

شکل این شعار از کامات تأسیسی خداوندگار، و تقدیس نان و شراب که با ازبر خواندن آن کلمات به این عناصر بوسیلۀ کشیش منصوب رسمی انجام می شود، ترکیب یافته است. این شعار نمی تواند بوسیلۀ شماس یا شخص عامی برگزار شود. در پرسش و پاسخهای عمومی و مواعظ، کشیش بی پرده بعنوان دار ندۀ ( نیروی معنوی برای تبدیل نان و شراب به گوشت و خون مسیح) تلقی شده است.

این عمل تبدیل ، از نظر ادر اک به استحاله تفسیر شده است . منطق اسکولاستیک میان عوارض خواص مادی یا ویژگیهای جزئی یک شیء و جوهر یا ذ ات باطنی آن بعنوان یک موضوع فرق میگذ ار د.جوهر ان وجود فردی ان را تشکیل می دهد و عوارض آن ، آن را با یک تفسیر قابل شناخت در بر میگیرد. چنانچه دکترین عشای ربانی متضمن است.این بدین معنی است که هنگامی که ذ ات نان و شراب تقدیس می یابد وتبدیل به گوشت و خون مسیح می شود، هیچ تغییری پس از تقدیس در اوصاف ظاهری نان و شراب پدید نمی آید.

آثار تقدیس پس از مراسم عشای ربانی ادامه دارند.عناصر تقدیس شده تا زمانی که به صورت جسمانی خود باقی هستند متضمن گوشت وخون مسیح اند . مسیح با همۀ وجودش در تمام ذ رات تقدیس یافته نان و شر اب حاضر است.بنابراین مردم عامی که از کاسۀ مخصوص شراب ممنوع هستند، بهره شان از شخص مسیح ، کمتراز بهرۀ برگزارکنندگان که شعار را از دوجنبه دریافت می کنند نیست.

میان اصول عقاید کاتولیک وشعایر عملی آن ار تباط محکمی وجود دار د. از جنبۀ تاریخی توسعۀ اصول عقاید از طریق شعایر عملی و دینداری، که ویژگی خاص خود ر ا به زندگی در خدمت کلیسای کاتولیک ر م داده، شناسانیده شده است. لحظۀ عمل تقدیس مقدس ترین لحظۀ مر اسم عشای ربانی است. معجزۀ تجسم مسیح دوبار ه نقش خود را ایفا می کند و او شخصاً حضور دار د. در این لحظه از مر اسم که با دوضربه صدای موزیک زنگی ، در قسمت مخصوص ر وحانیان اعلام می شود ، اجر ا کنندۀ مر اسم کلمات مخصوص را به تر تیب بر نان و شراب می خواند وآنها ر ا برای ستایش بالا می برد.پس از تقدیس ، کشیش در برابر این عناصر زانو میزند وهر  یک از آنها ر ابه تر تیب مور د ستایش قرار میدهد، ابتدا بدن مسیح وسپس خون وی را .

 

در  این مور د کتاب مخصوص دعا و نماز کاتولیک ها کلمۀ پر معنی (ستایش) را که مخصوص خدا یا مسیح است به کار می برد، در صورتی که برای سایر مقدسات تعبیرات ضعیفتری بکار میرود. تصویب نامۀ شورای ترنت در بار ۀ عشای ربانی مقرر میدارد که مقدس ترین شعارها آیین پرستش خدای حقیقی ر ادربر خواهد داشت.در  این لحظه از مر اسم است که تمام جمعیت زانو میزنند وعبادت کنندگان صمیمانه تر ین دعاهای خود ر ا عر ضه میدارند.به هر حالحتی پس از پایان مر اسم ، مسیح درجریان نگهداری این شعار  مقدس، که با نان تقدیس یافته در محر اب باقی ماند ه ،حضور  دار د.قبل از پایان عشای ربانی اجر ا کننده باید تامام شراب تقدیس یافته ر ا از پیالۀ مخصوص بنوشد. چنانکه باید باقیماندۀ شراب تقدیس نشده ر ا در  پیاله بر یزد تا مطمئن شود که تمام شرابها مصرف شده است. وقتی که مراسم عشای ر بانی به پایان میر سد نباید از خون مسیح چیزی باقی بماند. در عین حال ممکن است قسمتی از نانهای تقدیس شده ذ خیره شوند. در کلیۀ کلیساهای کاتولیک ر م معمولاً یک محر اب وجود دارد که حداقل در آن یک نان تقدیس یافته که در برابرش یک لامپ روشن وجود دارد ذخیر ه شده است.

 

این نشان جاودانی و حضور مسیح در آن است. هرشخص کاتولیک که داخل کلیسا می شود، تا هنگام خروج از کلیسا به هر نقطه ای که میرود دربرابر آن محراب به زانو درآمده تعظیم می کند تا وقتی که کلیسا را ترک کند.

مسئلۀ ذ خیرۀ نان تقدیس یافته بدین جهت است که مقدار ی از انر ا در اوقات دیگر  به بیمار انی که نتوانسته اند در  مر اسم عشای ربانی شرکت جویند یا به کسانی که بعداً به کلیسا می آیند ، بدهند، و مقداری را درمحر اب به معرض دید عموم قرار میدهند تا مورد تعظیم وار دشوندگان قر ارگیرد. هزار ان نفر  از مردم همه روزه برای عبادت در برابر آن نان تقدیس یافته از کلیسا دیدن می کنند . این عمل که در دوره های اخیر قر ون وسطا در ساختمانهای مخصوص راهبان برگزارمی شد، بعد از ان در  میان عوام نیز گستر ش یافت.جدیداً عبادت نان تقدیس یافته شکل تازه ای به خود گر فته که در برخی از نقاط به نام عبادت تکر اری خواند ه میشود. بدین تر تیب دربرخی از راهب نشینها موفقیت مستمری برای راهبه ها پدید آمده که در روزها وشبهای معینی به نوبت دربرابر نان تقدیس یافته زانو بزنند وبه عبادت بپردازند.نانهای تقدیس یافته ( که شامل است بر  یک قطعه نان بزرگ در  معرض نمایش وچند قطعۀ کوچک برای دادن به افر ادی که بعداً به کلیسا می آیند) معمولاً درظرف مخصوصی به نام (سی بور یوم) یا در پیالۀ مخصوص شراب با سرپوش در داخل جعبه ای مخصوص مراسم عشای ربانی که بالای محر اب قرار دارد نگهدار ی می شود.

 

یک قسمت از جالب از مراسم عشای ربانی عبارت است ازدعای اختتام آن . دراوج این قسمت از مر اسم کشیش نان بزرگ را از ظرف مخصوص برمیدارد وآنرا درظرف دیگری از فلز گرانبها وشیشه یا کر یستال ، که نان در  آن قابل رؤیت باشد قرار میدهد.آنگاه کشیش بطرف مردم ر و میکند وبا ان ظرف به آنها برکت میدهد. نان تقدیس شده با ظرفش، همچنین ممکن است با حر کت دسته جمعی جمل شود این عمل در جشن (عید بدن عیسی) که در  روز پنجشنبه بعد از یکشنبۀ تثلیث برگزار می شود، انجام می شود.

بعد از پنجشنبۀ پس ازعید پاک نیز جشن عشای ربانی بزرگی برپا می شود. درسال کلیسایی این عمل در سال 1264 به رسمیت شاخته شد. عبادت و سرود آن را نیز توماس اکویناس مقدس تنظیم کرده است. در  این جشن به فداکار ی مردم میدان عمل وسیعی داده می شود. کلیساها با گیاهان زینتی وگلهای زودرس تابستانی مزین می شود وخانه هایی هم که در مسیر راه کلیسا قراردارند با گل آراسته می شوند. در قسمتهای مختلف فضای باز که در آنجا محر ابها بنا شده با گلهای رنگارنگ زینت داده میشود.درهنگام برگزار ی این جشنها مر دم در  صفوفی منظم که از جوامع مختلف کاتولیک رم تشکیل یافته شر کت دارند در حالی که هر  گر وه پر چم مخصوص خود ر ا حمل میکند. کودکان سر ود خوان که شمعهای روشنی را حمل می کنند صلیب بزرگی که عکس عیسی روی ان نصب شده نگهداری می کنند.همر اه با نغمه های ستایش و دعا، ناقوسهای کلیسا به صدا درمی آیند. مر دم عادی به دنبال اعضای منصوب مذهبی و ر وحانیان که شمعهایی ر ا حمل می کنند ومتصدیان با اسپنذ ها وناقوسها به راه می افتند. سپس جمعیت بدنبال کشیش یا اسقف درحالیکه ظرف مخصوص نان عشای ربانی ر ا در دست دار د وزیر سایبان مخصوص قرار دارد به ر اه می افتند. هنگام عبور دادن نان، جمعیت در هر دو طرف زانو می زنند . دعاها به طرف هریک از محر ابهایی که موقتاً ساخته شده اند ، خواند ه می شوند .

در  کلیسای کاتولیک ر م عشای ربانی یک شعار قربانی تلقی شده است ومتصدی انجام این شعار  نقش کشیش قربانی کننده ر ا ایفا می کند. این عقیده به زمانهای دور تاریخ بر میگر دد. در ر سالۀ کلیسای بدون نام (اوایل قرن دوم) عشای ربانی یک قربانی خوانده شده وپیشگوئی ملاکی نبی را که میگوید: ( 1- 21) ( بخور  وهدیۀ طاهردرهر جا به اسم من گذر انیده خواهد  شد) تحقق می بخشد. این تفسیر در  طول تار یخ کلیسای کاتولیک ر م تکر ار  شده ودر  تصویب نامه های شورای ترنت به عنوان قر بانی عشای ربانی کاتولیک رم  تلفی شده است. در اولین نامۀ کلمنت مقدس ( در سال 96) در  مور د عشاتی ربانی اصطلاح ( تقدیم هدیه) بکار  ر فته است. در  تفسیر عشای ربانی به قربانی توسط کلیسای قدیم ، تکیه غالباً روی عناصر تقدیس شده ای است که با جمعیت به کلیسا آور ده شده تابه پیشگاه خدا یا شر کت کنندگان در مراسم دعا اهدا شود، وبیش از یک عمل مخصوص ، قربانی بعنوان یک قربانی تحمیدی وشکرگزاری تلقی شده است. از زمان تر تولیان (200) به بعد این معنی خاطر نشان شده است که شعار قربانی نقشه ای است برای آشتی با خدا .

 

درقوانین کلیسایی هیپولی توس مر بوط به اوایل قرن 3 عشای ربانی بعنوان یک قر بانی برای کاستن خشم خدا تفسیر شده است. وظیفۀ کشیش این است که ( خشم نمایان در چهر ۀ تو ر ا بکاهد و هدیه های مقدس کلیسای تو ر ا اماده کند) سیبر یان مقدس ( متوفی 258) عنوان قربانی ر ا توسعه می دهد: کشیش بدن وخون مسیح را فدا می کند وحتی ممکن است گفته شود که اوبمنظور  کمک از طرف مسیح اعمالی ر ا انجام می دهد وعمل مسیح را تقلید می کند . عشای ربانی تقلیدی است از فداکاری مسیح و تحمل شکنجه های او ، قربانی ماست که به او تقدیم می کنیم . اینجاست که ما با مظهرعر فانی مرگ فداکارنه مسیح ارتباط پیدا می کنیم.

گریگوری بزرگ (پاپ 590- 604 ) قربانی دسته جمعی عشای ربانی دردکترین کاتولیک رم را ، توسعه کاملی می دهد : عشای ربانی یک واقعیت است که تکراری است از فداکاری بد ون خونریزی خداوند گار .

در(کالوری) این قربانی عبار ت است از وسیلۀ مؤثری از نفوذ خدا که می تواند از طرف کسانی که درمراسم این شعار حاضر نبوده اند  و حتی ارواحی که در برزخ بسر می برند برگزار  شوند. د کتر ین قربانی عشای ر بانی در  اخرین شکل موجودش بوسیلۀ شور ای تر نت وضع و تصویب شد. مسیح ، خود مؤسس عشای ربانی به عنوان یک قربانی بود  تا پابت کند که شبانی او با سپری شدن زندگی زمینی اش پایان نمی پذیرد . در این شعار یک فداکاری بدون خونریزی از مسیح صورت می گیر د. وبنابراین عشای ربانی دسته جمعی وسیله ای است برای کاهش خشم خداوند به منظورآمرزطش گناهان که نه تنها برای افراد زنده مفید است بلکه ارواحی که در برزخ هستند نیز از آن بهره مند می شوند .

  تار یخ کلیسای کاتولیک ر م نشان میدهد  که عشای ربانی نه تنها به خودی خود دار ای اهمیت بسزایی است بلکه بخصوص برای کاهش خشم خداوند وسیلۀ بسیار مهمی تلقی شده است. هدایایی   که در جماعات توسط مردم ، هنگام بردن نان وشراب؛ داده می شود، بطور دشت نخور ده به آغاز قر ون وسطا برمی گر دد وتنها اثر بازماندۀ جدید آن این است که یک دعای قربانی توسط کشیش ، قبل از تقدیس نان وشراب خوانده میشود تا آنها تقدیس شوند. عنصر اصلی در مسئلۀ قربانی عبارت است ازعملی که کشیش در آن خون وبدن مسیح را قربانی می کند واین چیزی است   که در دعاهایی که کشیش پیش از انجام مر اسم عمومی، ازبربه نام نان و شراب میخواند ، به آن تصریح شده است.

قانون شرعی کلیسا درعشای ربانی این کلمات را دربرمیگیر د: ( ما از میان نعمتهای تو یک قربانی خالص، یک قربانی مقدس، یک قربانی بدون عیب را به پیشگاه با عظمت وجلال تو تقدیم می داریم)

این مسیح است که قربانی شده است.هنوز در الهیات اخیر کاتولیک رم غالباً تأکید می شود که قربانی عشای ربانی دسته جمعی تکرارعمل صلیب نیست بلکه نمایشی است از صلیب گاه مسیح.

 

 

در  اوایل قرون وسطا مراسم عشای ربانی در راهی قرار گرفت که به یک شعار  قربانی تبدیل شد، شعاری که کشیش در حضور جمعیت وبه نمایندگی ازطرف انها در محر اب برگزار میکر د و هدف آن بعنوان یک عمل دسته جمعی از اهمیت افتاد. عشای ربانی همیشه یک قربانی بود اما چنین نبود که همواره به تصدی شخص معینی برای مر دمی که خود می توانستند وظایف خویش ر ا بدون شرکت در  اجتماع انجام دهند بر گزار شود. این امر راه ر ا برای توسعه مر اسم عشای ربانی بصورت گر وههای خصوصی هموارساخت، بدین تر تیب که کشیش شعارقربانی را تنها با همراهی یک نفر کمک کار که نقش جمعیت را ایفا می کنذد  ونمایشگر همین عمل است ، یکبار بصور ت دسته جمعی پیوسته ، برگزار می کند.

معمولاً کشیش هرروزعشای ربانی را (البته فقط یک بار ) انجام می دهد، به اسشتثنای شب کر یسمس که سه بارپی درپی انجام می دهد . این عبادت معمولاً ازصبح زود آغاز می شود در  حالیکه ازنیمه شب آن روز باید روزه گرفت واز خوردنیها و آشامیدنی ها اجتناب کرد. اخیراً اجازه داده شده که مر اسم عشای ربانی با اعمال ویژه ای در  مور د روزه، بعداز ظهر  یا عصر  برگزار  شود. کلیسایی که بیش از یک کشیش دار ند، هریک از کشیش ها این مر اسم را روزانه انجام می دهند ، واز قر ون وسطا به بعد کلیساهای بزرگ با چند محراب مجهز شده اند تا امکان برگزاری این عبادت برای چند کشیش دریک زمان وجود داشته باشد. در  کلیسشاهای مهم که مر کز اسقف هستند، ممکن است تعداد محرابها به 48 عدد برسد. درعبادت خانه های رهبانی کلیسا ودیگر  کلیساها که بوسیلۀ چند کشیش اداره می شوند، ممکن است عشای ربانی چند باردریک محر اب انجام شود.

در چنین صور تی کشیشها به نوبت یکی پس از دیگری برای عبادت به محر اب میروند. این نوع عبادت تا نیم ساعت وقت میگیرد، که کشیش دعا را بطورنجوا یا حتی آهسته بخواند ، در  حالی که به داخل وخارج محراب بر میگردد ، گویا اجتماعی ازعبادت کنندگان حاضرند.

به موجب تعلیمات کلیسای کاتولیک رم هر یک از این مر اسم عشای ربانی وسیله ای هستند برای تقرب به سوی خدا. علاوه بر این هر  یک از آنها هدف ویژهای خواهند داشت. گاهی ممکن است این عبادت به خاطر شفای بیماران ، ویا در محر ابی دیگری برای شخصی که از دنیا رفته جهت آمرزش وبالاخر ه در محر اب دیگری برای میمنت و مبارکی ازدواج زن وشوهری که تازه همسر شده اند برگزار  شود .

در  اکثر عشای ربانیها از اجتماع مردم خبری نیست، عموم مر دم در  مر اسم عشای ربانی بزرگ که یکشنبه ها برگزارمی شود، بعنوان یک وظیفۀ عمومی شرکت نمی کنند ، اما نان و شراب تقدیس شده را در مراسم آرام که صبح زود برگزار می شود یا حتی قبل یا بعد از آیین عشای ربانی را از عناصر قبلاً آماده شده در یافت میدار ند. نهضت معاصر در مراسم عشای ربانی می کوشند تا مردم ر ا مانند گذشته به حضور جمعی درمراسم عشای ربانی بزرگ تشویق کند. یکی از نتایج این نهضت عبارت است از افزایش پیاپی اجتماع مردم در کلیسای کاتولیک ر م .

 

اجتماعات روزانۀ مردم در کلیساها نه تنها توسط رهبانان زن ومر د ؛ بلکه بوسیلۀ مردم عادی نیز شکل میگیرد. این عمل به شدت مورد توصیه وتأکید پیس دهم در سال 1905 قرار  گرفت.

شخص برگزار کنندۀ مر ایم از نان وشراب تقدیس شده ، مقداری را دریافت میکند، درحالی که مردم عادی وکشیشها که ممکن است حضور داشته باشند تنها ازنان تقدیس شده دریافت می کنند.. در رقرن 12 و 13 این ر سم قوت یافت.شورای قسطنتنیه در  سال1415 مردم عادی ر ا از جام مخصوص شراب محر وم ساخت واز این ممنوعیت در  زمینۀ الهیات چنین حمایت کرد که چون مسیح تماماً در  نان مقدس حاضر است، مر دم عادی عملاً نصیب کمتری از کشیشها ندار ند.شرکت کنندگان باید روزه دار باشند. بیمار ان و سربازانی که در حال جنگ هستند از  این حکم معافند.تغییراتی که اخیراً در اوقات عبادت بوجود آمده دامنگیر این حکم نیز شده است. حضار درکنارۀ نر دۀ محر اب زانو میزنند وکشیش نان تقدیس شده را مستقیماً با دستهای خود دردهان آنها قرار می دهد و این کلمات را : ( بدن خداوندگار ما عیسی مسیح روح تو را برای زندگی جاوید نگه دارد) در این حالت قرائت می کند.

یکی از مشخصات عشای ربانی دعای زیبایی است که کشیش اندکی پیش از  ور اسم آخرین شام با کمی اختلاف درعبارت که در انجیل متی باب 8:8  آمده است؛ می خواند : ( خداوندا ، لایق آن نیسمتم که زیر سقف من آیی بلکه فقط سخنی بگو و روح من صحت خواهد یافت)   

مر اسم آخرین شام به تعداد معینی از اعضای کاتولیک رم اختصاص دار د.سن مجاز برای شرکت در  این مراسم 7 سال است واز این سن به بالا بر  هر یک از  اعضا لازم است برای اعتر اف حاضر شوند وهر  سال یک بار برکت گیرند.مر اسم آخر ین شام با تعلیم کوتاهی در بارۀ این شعار  آغاز می شود. این دستور  ر ا اولین بار  چهار مین شور ای لتر ان در  سال 1215 صادر کرد وتاکنون غالباً تکر ار می شود. بمنظور کسب اطمینان به اینکه شرکت کنند ه در  خود این شعار در یک حالت فیض قرار  دارد، معمولاً قبل از شر کت در  ایم مر اسم اعتر اف صور ت میگیر د. برای کسانی که اجتماعاتشان ر ا در روز یکشنبه برگزار می کنند، بعدازظهر یا عصر شنبه وقت مناسبی نیست.برای شرکت درمراسم آخرین شام مطلقاً لازم نیست شخص شرکت کننده تأیید (تدهین) شده باشد.

بهترین کلمه ای که می تواند نتایج با ارزش عشای ربانی را بیان کند کلمۀ (کامیونیون) است که اتحاد شعاری با عیبسی را میرساند .این عمل است که اتحاد روح را با خدا ونجات دهنده بخوبی مشخص میکند .

 

توبه : هر  چند  در  قرون اولیه توبه عملی بود آشکارکه طی آن شخص گناهکار با کل کلیسا تجدید عهد میکر د ولی اکنون عملاً به صورت انفرادی یا اعتراف مخفی انجام میگیرد. طریقۀ توبه این است که کشیش عبارت  مخصوص آمرزش را بدین صورت : ( من تو ر ا از گناهانت آزاد می سازم ، به نام پدر؛ پسر و روح القدس ، آمین) بر شخص توبه کارمی خواند . مادۀ این عمل یا بهتر  است گفته شود شبه ماده (چون در  این شعار  ماده مرئی وجود ندارد) از تر کیب سه اصل ندامت، اعتر اف و رضایت دربازگشت شخص توبه کار بوجود می آید)

مأخذ انجیلی این شسعار ایات 22- 23 باب 20 انجیل یوحناست که منبع زنده ای برای رسولان و نتیجتاً پیروان آنها تفسیر شده است. هرچند قدرت آمرزش درمنصب کشیشی وجود دار د، اما تنها کشیشانی می توانند اعتراف ر ا گوش کنند که اجازۀ اسقفی داشته باشند.در  برخی از موارد که اهمیت ویژه ای در کار است تصدی این امر با بالاترین مقام ر وحانی (معمولاً اسقف) است وحتی گاهی اختصاصاً در خود رم صورت میگیرد.یکی از ویژگیهای سیستم کلیسای کاتولیک رم در این قانون مشاهده می شود .

آمرزش ، عملی است مربوط به داوری و اعتراف ، علاوه بر اینکه جنبه های روحانی تری با خصوصیتهایی آن را به قانون شرعی نیز ملحق می سازد. بموجب (مجموعه قوانین فقهی) کشیشی که اعتراف را گوش می کند هم داور است و هم راهنما.

 

 

اعتراف درچهارچوب تعدادی از قوانین داور ی ثابت قرار دارد. در قرون اولیه و اوایل قرون وسطا توبه ها می بایست در مقابل اسقف، یا بعداً در  مقابل کشیش انجام شود  تا عموم مردم از آمرزش گناهان شخص توبه کننده آگاه شوند. از قرن 11 به بعد بلافاصله پس از اعتر اف حکم آمرزش شخص توبه کار  صادر  شده است و توبه به بعد موکول می شود. بنابراین کلیۀ اعمالی که در توبه انجام می شود عبارت است از : ندامت یا دلشکستگی درنتیجۀ گناه ، اعتر اف واقراربه آن ، آمرزش و کفاره.

برای خلاصی از گناهان ندامت قلبی نیز لازم است. این امر  توسط شور ای ترنت، بعنوان تأثر روحی و تنفر  از گناهان گذشته با تصمیم به اینکه دیگر از او گناهی صادرنشود، مقررشده است. ندامت قلبی با احساس عمیقی از عشق به خدا وتنفر  از نقض دستور های او توأم است. این عبارت از عشق عمومی کامل همچنین احساس عمیقی که برخاسته از تفکردربارۀ شدت زشتی گناه و ترس از مجازات آن در دوزخ است، در  شخص توبه کار بطور ضعیف وجود دارد. این احساس چنین تفسیر شده که رضایتی است به لوازم توبه یعنی آرزوی رهنمون شدن به زندگی نو وسعادتمندانه .

 

گام بعدی که شخص توبه کار  بر میدار د اعتر اف شفاهی است که باید در  برابر کشیشی که قدرت اعطای فیض آمرزش است انجام گیر د. گناهان مهلک که توبه کننده نسبت به آنها اگاهی دار د باید در  اعتر اف ذ کر شوند اعترافی که کشیش پس از ان ، با حق داوری صحیح مربوط به وظیفۀ کلیسایی که دار د آمرزش ر ا اعطا می کند .همۀ گناهان قابل بخشش است اما میان گناهان مهلک وسایر گناهان فرقی وجود دار د. گناه مهلک و بزرگ شخص گناهکار  ر ا تا هنگامی که گناهش بوسیلۀ آمرزش محو نشده از فیض خدا محروم میساز د، در  حالیکه گناه کوچک انسان ر ا از فیض خدا دورنمی سازد.هر چند گناهان کوچک نیز قهر اً سرپیچی از امرخدا بحساب می ایند اما شرک به خدا نیست، درحالی که گناه مهلک پشت کر دن به خدا تلقی می شود. زنا ، دزدی ، تر ک آیین عشای ربانی بدون عذرموجه ، بدخواهی و کینه توزی از جمله گناهان بزرگ  به شمار می روند . برای گناهان مهلک توبه یا لااقل نیت توبه ضروری است ، در  حالی که گناهان کوچک ممکن است بوسیلۀ دعا، روزه و کارهای نیک آمرزیده شوند.

البته ، تنها اعتراف و آمرزش نسبت به گناهان بزرگی صور ت می گیر د که شخص گناهکار  بتواند با اگاهی کامل انها ر ا مور د بررسی و فکر  قرار  دهد، ولی آمرزش نسبت به گناهانی که نمی توانند بخاطر آور ده شوند نیز وجود دار د. این نکته از نظر اطمینان بخشیدن نسبت به نجات از دیدگاه کلیسای کاتولیک ر م دار ای اهمیت بسزایی است، ولی این آمرزش شامل کسان که گناهان بزرگی را مرتکب شده وعمداً نسبت به به ان اعتر اف نمی کنند نخواهد شد. از انجا که تشخیص گناهان بزرگ از کوچک مشکل است بهتر است که نسبت به کلیۀ گناهان اعتراف به عمل آید. از انجا که کشیش مجبور است در حال گوش دادن به اعتراف خود را با حالت روحی شخص توبه کار آشنایی دهد ، باید دربارۀ خصوصیات بیشتر گناهانی که انجام شده ( از قبیل مقتضیات ، تکر ار و نوع گناه و مانند اینها ) توضیحات بیشتری بخواهد .

البته اکتفا به حداقل در مورد این خصوصیات یک اصل منطقی است. به هرحال توبه کار تنها می تواند از گناهان شخص خود سخن بگوید واشار ه به گناه دیگر ان گناه است. برای کشیشی که اعتراف را گوش می کند شر ایط سنگینی درنظر گرفته شده است، ازجمله اینکه باید دار ای اطلاعات عمیقی در بار ۀ طبیعت انسان باشد. او موظف است هرچه را در اعتر اف می شنود مخفی نگه دارد. اگر  چیزی را در این زمینه فاش کند، طرد واز نظر شرعی در دادگاه کلیسایی محاکمه خواهد شد . کشیش بعد از گوش دادن به اعتراف ، توبه کاررا به چند نوع توبه وادارمی کند. در کلیسای قدیم و در آغاز قرون وسطا رعایت امورزیر به طورجدی انجام می گرفت.

 

محرومیت از شرکت در عشای ربانی به مدت طولانی ؛ روزه های کامل، تحمل سفر پرمشقت برای زیار ت اماکن مقدس وامثال اینها. ولی توبه هایی که درعصرحاضر انجام می شود دار ای  ان سختیها نیستند. توبه ها امروزه بوسیلۀ روزه های کوتاه یا عملیات مربوط به دعا ، مانند از برخوانی تعدادی از دعاها که نشانۀ پیدایش ندامت روحی درشخص توبه کار است انجام می شود.

حتی اگر شخص توبه کننده در انجاتم اخکام توبه موفق نشود، امرزش همچنان به قوت خود باقی می ماند ولی او در این صورت مرتکب گناه بیشتری می شود. شخص توبه کار  غالباً پیش از توبه خود را بوسیلۀ چیزی موسوم به ( آیینۀ توبه کاری) که عبار ت است از یک سری سؤالات که بر اساس احکام ده گانه پی ریزی شده ازمایش می کند. اعتراف معمولاً در  کلیسا، جایی که به دو بخش جداگانه که بوسیلۀ دیواری نازک از هم مجزاست ، انجام می شود. دریک طر ف کشیش اعتراف گیرنده می نشیند ودر طرف دیگر شخص توبه کار زانو می زند. در  دیواری که بین ان دو قرار  دار د در یچۀ کوچکی وجود دار د.

جایگاه مخصوص اعتر اف یا کابین چوبی بعد از قرون وسطا به کلیسا از این جهت اضافه شد که هر گونه شایعه ای ر اکه ممکن بود دربارۀ کشیشی که با اعتراف کنندۀ زن مواجه است  تکذیب و دفع کند.توبه کار  پس از خودآزمایی یک سلسله دعاهای مر بوط به اعتر اف را که شامل تصمیم وی به باز گشت به زندگی جدید درحال پرهیز ازگناه است می خواند.سر انجام کشیش عبار ت مخصوص  آمر ز ش ر ا به زبان جاری می کند. کاتولیک های پار سای رم در سال چند بار وحتی هر  هفته یک بار  اعتراف را انجام می دهند. اعتر اف ، عبادت بزرگی است که به اعتراف کننده در بهبود ز ندگی اخلاقی و روحانی ، بوسیلۀ ندامت واگاهی از گناهان به عنوان درسی برای وجدان کمک می کند.

ه : تدهین نهایی یا دم مر گ : نصی که در متون اصلی این شعارر ا ثابت می کند عبارت است از مرقس 6 : 13 و رسالۀ یعقوب 5 : 14- 15 هرچند در این فقرات از شفای بدنی سخن رفته است و اشار ه ای به حال احتضار ندار د. مادۀ تدهین ر وغنی اسشت که برای مالیدن به چشمها، گوشها، دهان، دستها و پاهای مریض به کار می رود. این کارهمر اه با کلماتی صور ت می گیرد که کشیش در  این شعار  می خواند : ( امید است خدا این تدهین ر ا مور د قبول قرار دهد و رحمت فیض بخش خود ر ا به تونازل گرداند وگناهانی ر اکه توسط چشم و گوش و .... عمداً انجام داده ای ببخشاید )

تدهین برای بیمار ان بخصوص کسانی که در حال احتضار ند مقرر شده است. نتایج ان عبار ت است از ار امش خاطر و الهام گر فتن ایمان از رحمت الهی. این عمل بخصوص هنگامی که مرگ نزدیک یعنی وقتی که (به موجب تصویب نامۀ نوصیه ای شورای ترنت) شیطان با تمام نیرو ایمان ما را مورد تهدید قرار می دهد لازم است.

 

نویسنده : MEHDI ; ساعت ۱٢:۳٥ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱۳۸٩/۱/۱۱
تگ ها: مقاله و دین
comment نظرات () لینک