دلتنگی ها و اندیشه ها sanhavak


+ کلیسای ارتودوکس ( عبادت )

عبادت

پیروان کلیسای ارتود وکس مدعی هستند که کلیسای آنها می تواند تنها بوسیلۀ مراسم عبادی اش که پِری زند گی کلیسا را ظاهر می سازد و کلیسای آسمان و زمین را با هم متحد می کند  شناخته شود  .

ساختمان کلیسا از سه قسمت ترکیب می شود . ابتدا مدخل یا هشتی قرار دارد که درقرون اولیه توبه کاران و افرادی که می خواستند تعمید بگیرند در  ان می ایستادند تا به آنها اجاز ۀ ور ود  داده شود . دراینجا حوض مخصوص تعمید قراردارد که جمعیت کلیسا برای برگزاری مراسم عبادی درآنجا می ایستند . دراین قسمت تعدادی صندلی فقط برای سالخوردگان و افر اد ناتوان قر ار  داده شده است . سکوی وعظ که انجیل روی آن تلاوت می شود و خطابه هم در آنجا القا می شود ، روی شاه نشین برجسته ای قرار دارد .

 پردۀ بلند  قلمکاری و نقاشی شده ای سالن  کلیسا را از قسمتی که مخصوص روحانیان است جدا می کند . ولی این پرده چندان بلند نیست که به سقف چسبیده باشد و این از آن جهت است که حضار بتوانند صدای اعضای عبادی کلیسا را بشنوند هر چند نمی توانند  آنها را ببینند  . در قسمت مخصوص روحانیان سه در گاه وجود دارد که با پرده یا درمجهز شده است . در وسط ، درسلطنتی نامیده می شود و همچنین درهای شمال و جنوب پرده دریک یا دو ردیف با نقاشیها آر استه شده اند .

 


در طرف راست درسلطنتی صورتی از مسیسح به عنوان کشیش بزرگ و یحیای تعمید دهند ه ، و در طرف چپ آن تمثال مریم عذرا و یکی از مقدسان که ساختمان به او اهدا شده نقاشی شده است . دربالای این در  ، نمایشی از آخرین شام عیسی و بالاتر از آن ، تمثال تعدادی از رسولان و پیامبران نقش بسته است .

در وسط قسمت مخصوص به روحانیان ، محراب قرار دارد که با پارچۀ دیگری هنگام  برگزاری مراسم عشای ربانی  روی آن قرار داده می شود . روی محراب ، یک صلیب ساده یا صلیبی که تمثال مسیح مسیح درحال صلیب شدن بر روی آن نقاشی شده و همچنین کتاب انجیل و ظرف مخصوص نان مقدس قرار داده شده است . درطرف چپ محراب میزی قرار دارد که مخصوص تدارکات عشای ربانی است .

 

 

تمثالهای مقدس نقش مهمی را در عبادت ارتودوکس ایفا می کنند . آنها قبل از اینکه مورد استفاده قرار گیرند ، تقدیس می شوند و با گلهایی آراسته شده و در  جایی که با لامپهای ر وشن یا شمعها آذ ین بندی شده ؛ نصب می شوند . آنها نمایشهای مرئی از وجود نامرئی خداوند  ما ، مریم خجسته ، مقدسان و فرشتگان هستند . کرنش و تعظیمی که در برابر این تمثالها صورت می گیر د به نمونه های مثالی انها که در آسمان هستند می رسد . چنین تفسیری از سمبلیک دارای حلقه ای از فلسفۀ نوفلاطونی است .

هر  نوع مجسمه سازی ممنوع است و انها نقاشی مجاز است . قوانین اکید ارتودوکس ، صلیب با مجسمۀ عیسی را منع می کند ولی صلیب با نمایش نقاشی شدۀ بدن عیسی را جایز می شمرد . تمثالها درحال ایستاده ودرسبک مخصوص نقاشی شده اند . در هنر روحانی بیزنتینی هیچگونه تحرک و جنبشی وجود ندارد و بی احساسی و خونسردی بر آن حکمفرماست . در این کار  هنری طلا و نقره آزادانه بکار برده می شوند .

آداب دینی ارتودوکس به زبان بومی انجام می شود هرچند غالباً شکل متروکی دارد . زبان متداول در یونان ، یونانی قرن 7 و 8 است با تلفظ جدید . در کشورهای اسلاوی زبان ، همان اصطلاحی که ( سیریل ) و ( متودیوس ) وضع کرده اند  . معمول است که هنوز برای مردم قابل فهم است . زبانهای دیگری که آداب دینی ار تودوکس یه ان زبانها انجام می گیر د عبارتند از : ر ومانی ، عربی ، استونی ، لیتوانی ، لتونی ، فنلاندی ، انگلیسی ( در ایالات متحده ) .

آواز درمراسم دینی نقش مهمی دارد ، لکن تنها به عنوان صدای انسان که می تواند درخانه خدا به کاربرده شود  .

در ارتودوکس دونوع عبادت الهی وجود دارد : اعلام اوقات شرعی و آداب دینی .

اوقات شرعی تا حد ود ی زیادی به دیر راهبان مربوط می شود ولی در کلیساهای بخش هم در عصر روز تعطیل و اعیاد اعلام  می شوند .

قلب حقیقی زندگی کلیسایی عبارت است از آداب دینی که درکلیسای کاتولیک رم به آیین عشای ربانی مربوط می شود . درهریک روز تنها یکبارعشای ربانی می تواند  درمحراب تعیین انجام شود ، و چون معمولاً درهرکلیسا فقط یک محراب وجود دارد این درحقیقت می رساند که ارتودوکس و کاتولیک رم هیچگونه  مشابهت وجود ندارد .

عشای ربانی عملی مرکب است که دارای جنبه های مختلف است . عشای ر بانی سه شکل گوناگون دارد : عشای ربانی یوحنا کریستم مقدس که نمایشگر عشای ربانی قسطنطنیه در قرن 8 است و سالهای زیادی است که برگزار  می شود . عشای ربانی باسیل مقدس که از قرارمعلوم از قبر ن 4 شروع شده و درده نوبت ( اول ژانویه ، به عنوان روز باسیل مقدس ، یکشنبه های چلۀ ر وزه و پر هیز ، پنجشنبه درهفته مقدس ، شب عید پاک ، و احیاهای شب کر یسمس و ششم ژانویه ) برگزار می شود . شکل سوم عبارت است از هدیۀ تقدیس یافته که به عشای ربانی پاپ گریگوری بزرگ مربوط می شود و مواد آن در یکشنبه قبل تقدیس می شود . البته این یک عشای ربانی کامل نیست لکن با اجتماعی از مردم ختم می شود و تنها در هفتۀ مقدس و روزهای هفتۀ چلۀ روزه و پرهیز برگزار می شود .

 پیش از شروع عشای ربانی یک سلسله تشریفات مقدماتی انجام می شود که طی آن اعتراف به گناه و دعاخوانی به عمل می آید . وقتی که هر یک از لباسهای مخصوص عشای ربانی پوشیده شد دعای مخصوص خوانده می شود و مراسم انجام می گیرد . یک قطعۀ چهار گوش موسوم به ( بره ) را که باید در عشای ربانی بکار رود از یک کیک گرد و پهن و بزرگ جدا می کند . در چهارقسمت این قطعه کیک حر وف IC.XC.NI.KA  نقش بسته که نمایشگر  عبارت ( مسیح پیروز می شود )  است .

سپس کشیش آن قطعه کیک ( بره ) را با چاقویی به نام ( نیزه ) سوراخ می کند  و همزمان با لین جملات را بر زبان می راند : ( برۀ خدا قربانی شده ، خدایی که گناهان را از جهان دور می کند ، برای زندگی جهان و برای نجات آن ) هنگامی که کشیش مشغول ازبرخواندن آیۀ 34 ، باب 19 انجیل یوحناست ( این فراز بدین قرار است : " لکن یکی از لشکریان به پهلوی او نیزه ای زد که در آن ساعت خون و آب بیرون آمد " )   شماس شراب و آب را در پیالۀ مخصوصی با هم مخلوط می کند . اینک بقیۀ کیک بطورسمبلیک با بدن عیسی یکی خواهد شد . دعاهای مخصوص آمادگی با معطر کردن کلیسا خاتمه می یابد .

عشای ربانی صحیح از دو قسمت که به تعمیدگیری و وفاداری مر بوط می شود مرکب است . ار تباط بین این دو قسمت با بانگ شماس که می گوید : ( کوچ کن ای تعمیدگیرند ه ) برقرار می شود . درحقیقت هیچکس کلیسا و مراسم را که کاملاً اهمیت اصلی خود را از دست داده است ترک نمی گوید .

عشای ربانی کسانی که می خواهند تعمید بگیرند با این عبارت شروع می شود ( مبارک است سلطنت پدرو پسر و روح القدس ، اکنون و برای همیشۀ جهان بی پایان ) که به دنبال قرائت دعایی طولانی و بوسیلۀ شماس که از برمی خواند آغازمی شود . این دعا پیوسته بوسیسلۀ تهلیل دسته جمعی سرود خوانان کلیسا که می گویند : ( خدا برما رحمت فرست ) قطع می شود . این یک دعای عالی و زیباست که با عبارت ( صلح آسمانی و نجات ارواح ما ، بیایید به در گاه خداوندگاردعا کنیم ) آغاز می شود و با شفاعت برای روحانیت و مردم برای صلح جهانی  و وحدت کلیسا ، برای حکمرانان روی زمین ، برای میوه های روی زمین ، برای مسافران و برای بیماران و رنجدیدگان و زندانیان ادامه می یابد .

این دعاها به دنبال سرودهایی که با سوره ای از زبور آغاز می شود وبه بر کات موعظۀ روی کوه ختم می گر دد بوسیلۀ دستۀ سرودخوانان کلیسا خوانده می شود  .

در اینجا عبادت ویژه ای معروف به ( مقدمۀ کوتاه ) که نشان دهندۀ نزول خداوندگار ما با انجیل است اجرا می شود . کشیش کتاب انجیل را از محراب بر می دارد و به شماس می دهد ودر حالی که چراغها و بخورسوزها در جلو آنها درحر کت است از درجنوبی به طرف سالن کلیسا از میان جمعیت عبور می کنند . در وسط سالن شماس کتاب را روی سر خود بلند می کند و فر یاد می زنذ ( خرد ، بیدار شو ! ) آنها سپس از درمجلل به طرف محراب برمی گردند در حالی که دستۀ سرودخوانان این سرود را می خواند ( بیایید عبادت کنیم و در برابر مسیح تعظیم کنیم ) .

دستۀ سرودخوانان کلیسا سپس دعای ( تری سیجن ) را که سه بار کلمۀ مقدس در آن تکرار می شود می خوانند ( خدای مقدس ، قدرت مقدس ، جاودان مقدس ، رحمتت را بر ما ارزانی دار ) به دنبال این سرود قرائت رساله یا درس روزانه انجام می شود که دستۀ سرود خوانان ( هللویاه ) گویان به آن پاسخ می دهند . در این ضمن ، شماس بخور را دربخورسوز می سوزاند ، ابتدا در قسمت مخصوص روحانیان و بعد در سالن سینما . شماس کتاب انجیل را از میان درمجلل برمیدارد و بشارت ان روز را برای مردم قرائت می کند  و دستۀ سرودخوانان با این سرود ( جلال باد اقنیم سه گانه را ، خداوند گارا ، جلال باد اقانیم سه گانه را ) پاسخ می دهند .سپس کتاب مقفدس به کشیش داده می شود و او آن را در حال که درها بسته می شود وبه محر اب بر می گرداند . در این خلال شماس ر وی خود را بر میگرداند  و سرانجام به تعمیدگیرندگان توصیه می کند که آنجا را ترک کنند .

بدین ترتیب آداب دینی شخص مؤمن آغاز می شود .شماس بار دیگر دعا می خواند و مردم هم به آن با عبارت ( خداوندا بر ما رحمت فرست ) جواب می دهند درحالی که کشیش درمحراب آهسته شروع به خواندن دعاهای مؤمنان درتهیه و تدارک قربانی می کند .

 

این دعاها اصولاً عقاید خاص قربانی عشای ربانی ارتودوکس را مجسم میث کند  و اینکهع خداوندگار ما خودش ، هم کشیش است و هم قربانی .

این کار  که در مدخل بزرگ کلیسا صورت می گیرد رمزی است از ورود  خداوندگارما به اورشلیم برای اینکه رنج و مر گ را ملاقات کند . شماس ظرف نان را حمل می کند و کشیش طرفی را که پر است از آب و شراب . تا این هنگام هیچ یک ازعناصرتقدیس  نشده اند  .  آنها از در  شمالی عبور می کنند در حالی که عبادت کنندگان سرهای خود را به علامت تعظیم فرود می اورند و علامت صلیب رسم می کنند . وقتی که آنها از در مجلل برمیگردند دستۀ سرود خوانان کلیسا سرود کروبی را در ستایش مسیح می خوانند . دعای دیگری بوسشیسلۀ شماس تلاوت می شود  در حالی که کشیش هم در این ضمن به آهستگی دعایی برای قربانی می خواند . این قسمت از دعاهای از بر خواند نی که به وسیلۀ کشیش و مردم اجرا می شود از اعتقادنامه نیقیه اخذ شده است .

دعای بزرگ ( آنافورا ) با گفتگوی قدیمی معروف به ( سورسم کوردا ) میان کشیش و مردم به این صورت آغاز می شود : ( قلبهایمان را به طرف بالا متوجه می کنیم . ما آنها را به طرف خداوندگار  ما بالا می بریم تا خداوندگار را شکر کنیم . این ملاقات است و شایستۀ پدر، پسر و روح القدس . اقانیم سه گانۀ ذاتی و غیرقابل تجزیه ) هنگامی که کشیش با صدایی خفیف یادآوری مهمان آسمانی را ادامه می دهد ، دستۀ سرودخوانان کلیسا سرود ( سنکتس ) ( اشعیا 6 : 3) و ( بندیکتس کویی ونیت ) ( مر قس 11: 9) را می خواند .

سپس دعا با کلمات متداول با صدای بلند خوانده می شود هرچند کلمات به هم پیوسته ای که کلیسای انجیلی تدارک دیده است با صدای خفیف ازبرخوانده می شود .

 

جشن یادبود ( انامنسیس ) که با کلمات : ( بنابراین به خاطر توجه داشتن به این دستورنجات ) آغاز می شود رستاخیزمسیح ، صعود و جلوس آسمانی رابه خاطر می آورد و دوباره امدن او را در جلال انتظارمی کشد همانطور که مرگ و هیجان خداوندگار ما را به خاطر می آورد . با دعای ( اپیک لسیس ) به این ترتیب از روح القدس استمداد می شود : ( ای که بالای سرما هستی  و این هدایا در برابرت قرار دارند ، این نان را به بدن گرانبهای مسیحیت تبدیل کن و آنچه را در این فنجان است به خون گر انبهای مسیحیت تبدیل کن ، و آنگاه آنها را با روح القدست تغییر بده ) 

پس از تقدیس عناصر درقسمت د وم دعای بزرگ ( آنافور ا ) کشیش برای مریم عذرا ، و تمام مقدسان ، برای مردگان ، برای کلیسا و سران روحانی آن ، برای حکمرانان ، برای همۀ مردم  جهان وبرای همۀ کسانی که قربانی برای آنها انجام شده است شفاعت می کند . این عمل دسته جمعی بعد از دوکارصورت می گیر د : یکی دعا برای قبولی این شعار دینی و دیگر بیان این عبارت که با فریاد ادا می شود : ( چیزهایی مقدس برای مقدسان است ) سپس کشیش و شماس پشت درهای بستۀ حایل میان محراب و مردم در این شعار دینی شرکت می کنند . آنگاه در مجلل گشود ه می شود  و آنها برابر جمعیت ظاهر می شوند . شرکت کندگان در این مراسم ؛ تک تک با آواز خوانی به جلو می آیند ودر حالی که ایستا ده اند مراسم تعمید را به جا می آورند .  شماس ، پیاله ای را که کشیش قطعات نان مقدس را در آن می رثیزد تقدیم می کند  . این قطعات ر ا او با قاشق از پیاله می آورد و بین حضار تقبسیم می کند . این ظروف سپس به مذبح برگردانده  می شوند ، جایی که به ( آخرین مدخل ) معروف است و رمزی است از صعود خداوندگار ما به آسمان . پس از یک دعای سپاسگذاری ، مر اسم عبادت با یک دعای اختتام پایان می گیرد .

 

پس از تکمیل عشای ربانی کشیش درخارج قسمت مخصوص روحانیان می ایستد و نانهای تبرک شده را توزیع می کند . این نانی است که برای شعار دینی تهیه شده لکن درخود مراسم شعار استعمال نمی شود . جمعیت بار دیگر با آوازخوانی جلو می آیند ونان را با دستهای خودشان می گیر ند و آن را همان جا مصرف می کنند  . این نان  نه تنها به شرکت کنندگان در مراسم ، بلکه به دیگر عبادت کنندگان و حتی به اعضای دیگر کلیساها نیز داده می شود .

زیبایی عشای ربانی ، روح عبادت که ان را پر میث کند و جذابیت سمبلیک شعارهای آن ، ایدۀ ستایش آسمانی را به عبادت کنندگان منتقل می سازد . فرستادگان دوک بزرگ ولادیمیر درقرن 10 در بازگشتشان به روسیه طی گزارشی ازعبادت ارتود وکس که در کلیسای جامع صوفیۀ مقدس در قسطنطنیه مشاهده کرده بودند اظهار داشتند که آنها به حالتی درآ؛مد ه بود ند که نمی دانستند درزمین هستند  یا آسمان .

درهرسال کلیسایی ، جشنهایی به افتخار خداوندگار ، مریم عذرا ، مقدسان برگزارمی شود . بزرگترین عیدها عید پاک است که پس از یک دوره پرهیز برای آمادگی ، چهل روز روزۀ کامل برگزار می شود . در مراسم شب عید پاک که بالاترین شب سال است مردم به یاد رستاخیز مسیح در شادی و سرور می برند . در صبح عیدپاک مردم با جملۀ ( مسیح برخاسته است ) به یکدیگر درود می گویند  و پاسخ می شنوند  : ( البته برخاسته است )

 

 

نویسنده : MEHDI ; ساعت ۱٢:٥٩ ‎ق.ظ ; یکشنبه ۱۳۸٩/۱/۱٥
comment نظرات () لینک